واژینیسموس چیست؟

واژینیسموس یکی از اختلالات نسبتا شایع عملکرد جنسی در زنان است که به صورت اسپاسم یا انقباض غیرارادی عضلات اطراف واژن هنگام تلاش برای ورود جسم خارجی (مانند تامپون، اسپکولوم یا آلت تناسلی) بروز می‌کند. این انقباض باعث می‌شود رابطه جنسی دردناک یا حتی غیرممکن شود و گاهی فرد از انجام معاینه های پزشکی واژینال نیز اجتناب کند. آگاهی از این عارضه، علائم، علل و روش های درمانی آن برای ارتقای سلامت جنسی زنان اهمیت زیادی دارد.

اهمیت شناخت واژینیسموس

شناخت سریع و درمان به موقع واژینیسموس علاوه بر بهبود کیفیت روابط زناشویی، از ایجاد مشکلات روانی مانند اضطراب، کاهش اعتماد به نفس و حتی اختلافات زناشویی پیشگیری می‌کند. بسیاری از زنان سال ها با این مشکل زندگی می‌کنند و آن را به حساب «ترس طبیعی» یا «درد اجتناب ناپذیر» می‌گذارند، در حالی که واژینیسموس قابل درمان است.

بیشتر بخوانید: عمل تنگ کردن واژن یا واژینوپلاستی چیست؟

علائم واژینیسموس

عارضه واژینیسموس انواع علائمی دارد که در ادامه به مهم ترین آن ها اشاره شده است:

انقباض غیرارادی عضلات واژن

مهم ترین علامت واژینیسموس اسپاسم ناگهانی و غیرقابل کنترل عضلات اطراف دهانه واژن است که ورود هر جسم خارجی را سخت یا غیر ممکن می‌کند. این انقباض اصولا بدون اراده فرد و همراه با تنش شدید رخ می‌دهد.

درد یا سوزش هنگام رابطه جنسی

بیمار هنگام تلاش برای نزدیکی احساس درد تیر کشنده یا سوزش شدید دارد و همین درد باعث ترس بیشتر و تکرار انقباض می‌شود. شدت درد بسته به وضعیت روانی و جسمی متفاوت است.

احساس سفتی یا بسته شدن واژن

برخی زنان حس می‌کنند دیواره واژن به طور کامل بسته شده و عبور هر جسمی ممکن نیست. این حس مانع اعتماد به نفس و ایجاد اضطراب پیش از نزدیکی می‌شود.

ترس و اضطراب از نزدیکی

ترس از درد، بارداری یا قضاوت شریک جنسی باعث اضطراب شدید پیش از رابطه می‌شود. همین نگرانی ذهنی می‌تواند حلقه معیوب واژینیسموس را تقویت کند.

مشکل در استفاده از تامپون یا معاینه واژینال

مبتلایان اغلب قادر به استفاده از تامپون نیستند و معاینه ساده زنان برایشان با انقباض و درد همراه است. این مشکل حتی در شرایط پزشکی و با آرامش نسبی هم دیده می‌شود.

بیشتر بخوانید: بهترین جراح زیبایی واژن در ساری کیست؟

تفاوت واژینیسموس با سایر اختلالات جنسی

واژینیسموس نباید با مشکلاتی مانند دیسپارونیا (درد هنگام نزدیکی) یا اختلال میل جنسی اشتباه گرفته شود. در واژینیسموس انقباض عضلات به طور غیرارادی رخ می‌دهد، در حالی که در دیسپارونیا درد ناشی از علل فیزیکی است و انقباض شدیدی مشاهده نمی‌شود. تشخیص دقیق توسط پزشک متخصص زنان یا درمانگر جنسی اهمیت زیادی دارد.

علل واژینیسموس

علت دقیق این اختلال چند عاملی است و ترکیبی از عوامل روانی و جسمی نقش دارند:

عوامل روانشناختی

• ترس از درد، پارگی پرده بکارت یا بارداری
• اضطراب عملکردی و فشار روانی
• باورهای فرهنگی و تربیتی درباره گناه آلود بودن رابطه جنسی
• تجربه سوءاستفاده یا ترومای آزار جنسی

عوامل جسمی

• خشکی واژن به دلیل کمبود هورمونی
• عفونت ها یا التهاب های مکرر ناحیه تناسلی
• زخم و چسبندگی پس از زایمان یا جراحی
• مشکلات عضلانی کف لگن یا حساسیت عصبی

بیشتر بخوانید: دلیل خشکی واژن چیست؟

پیامدهای عدم درمان واژینیسموس

عدم درمان می‌تواند به مشکلاتی مانند اختلال در باروری به علت ناتوانی در مقاربت کامل، کاهش رضایت زناشویی، افسردگی و اضطراب مزمن منجر شود. هرچه درمان زودتر شروع شود، احتمال بهبودی کامل بیشتر است.

پیشگیری از واژینیسموس

• آموزش جنسی صحیح قبل از شروع رابطه
• اصلاح باورهای اشتباه و کاهش ترس از نزدیکی
• مراجعه سریع به پزشک در صورت احساس درد یا مشکل
• تقویت ارتباط عاطفی و اعتماد میان زوجین

نقش شریک زندگی در روند درمان

همراهی و حمایت شریک زندگی یکی از مهم ترین عوامل موفقیت در درمان واژینیسموس است. وقتی همسر با صبر و درک متقابل به روند درمان نگاه می‌کند، اضطراب بیمار کاهش یافته و اعتماد به نفس او بیشتر می‌شود. حضور شریک در جلسات مشاوره یا آموزش جنسی کمک می‌کند هر دو طرف به شناخت دقیق تری از مشکل برسند و بدون سرزنش یا فشار، در تمرینات مرحله ای مانند استفاده از دیلاتور همکاری داشته باشند.
ایجاد محیطی امن و بدون قضاوت، احترام به احساسات و پذیرش سرعت پیشرفت بیمار باعث می‌شود ترس از رابطه کاهش یابد و درمان سریع تر پیش برود. در مقابل، فشار آوردن، مقایسه یا بی توجهی می‌تواند اضطراب را تشدید کرده و روند بهبود را به تاخیر بیندازد.

خلاصه مطالب …

واژینیسموس اختلالی قابل درمان است که با انقباض غیرارادی عضلات واژن مانع برقراری رابطه جنسی طبیعی می‌شود. شناخت علائم، علل و مراجعه به پزشک یا درمانگر جنسی نخستین گام برای درمان موفق است. ترکیبی از روان درمانی، آموزش، تمرینات کف لگن و دیلاتور درمانی در اغلب بیماران به نتایج مطلوب منجر می‌شود. آگاهی و حمایت زوجین در کنار درمان تخصصی، کلید بازگشت به یک رابطه جنسی سالم و بدون درد است.