جلوگیری از اچ پی وی با واکسن گارداسیل

جلوگیری از اچ پی وی با واکسن گارداسیل یکی از اقدامات واجب و حیاتی در مقابل عفونت‌های مقاربتی در جهان است که می‌تواند منجر به بروز بیماری‌های خطرناکی مانند سرطان دهانه رحم، سرطان مقعد، سرطان آلت تناسلی و زگیل تناسلی شوند. آمارها نشان می‌دهد که درصد زیادی از جمعیت در طول زندگی خود حداقل به یکی از انواع ویروس HPV مبتلا می‌شوند. خوشبختانه، پیشرفت‌های علمی در حوزه واکسیناسیون باعث شده است که واکسن گارداسیل به عنوان یکی از موثرترین راهکارها برای پیشگیری از ابتلا به HPV شناخته شود. این واکسن با تحریک سیستم ایمنی بدن، فرد را در برابر انواع پرخطر ویروس ایمن می‌کند و نقش مهمی در کاهش شیوع این بیماری دارد.

واکسن گارداسیل چیست؟

واکسن گارداسیل یک واکسن نوترکیب است که برای پیشگیری از عفونت ناشی از انواع مختلف ویروس HPV طراحی شده است. این واکسن در ابتدا به صورت چهار ظرفیتی (Gardasil 4) معرفی شد که در برابر دو نوع کم خطر و دو نوع پرخطر ویروس ایمنی ایجاد می‌کرد. بعدها نوع نه ظرفیتی (Gardasil 9) نیز تولید شد که طیف وسیع تری از انواع HPV را پوشش می‌دهد. واکسن گارداسیل فاقد ویروس زنده یا غیر فعال شده است و بنابراین باعث ابتلا به HPV نمی‌شود، بلکه تنها حاوی ذرات شبه ویروس (VLPs) است که سیستم ایمنی را برای مقابله با ویروس واقعی آماده می‌کنند.

ویروس HPV و بیماری‌های مرتبط با آن

ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV بیش از ۱۰۰ نوع مختلف دارد که برخی از آن‌ها کم خطر و برخی دیگر پرخطر هستند. انواع کم خطر اغلب باعث ایجاد زگیل تناسلی می‌شوند، در حالی که انواع پرخطر می‌توانند زمینه ساز سرطان‌های دستگاه تناسلی، حلق و مقعد باشند. ابتلا به HPV اغلب بدون علامت است، به همین دلیل بسیاری از افراد حتی از وجود عفونت در بدن خود آگاه نیستند. اهمیت واکسن گارداسیل در اینجاست که می‌تواند قبل از بروز عفونت، بدن را در برابر این ویروس مقاوم کند.

بیشتر بدانید: روش های درمان زگیل تناسلی

مکانیسم اثر واکسن گارداسیل

واکسن گارداسیل از طریق تحریک سیستم ایمنی بدن، آنتی بادی های اختصاصی علیه انواع هدف ویروس HPV تولید می‌کند. این آنتی بادی‌ها در صورت مواجهه با ویروس، آن را شناسایی و خنثی می‌کنند و اجازه نمی‌دهند وارد سلول‌ها شود. به دلیل ماهیت پیشگیرانه واکسن، اثربخشی آن زمانی بیشتر است که قبل از شروع فعالیت جنسی تزریق شود. واکسن گارداسیل در برابر انواع شایع و پرخطر HPV ایمنی طولانی مدت ایجاد می‌کند و بر اساس تحقیقات، حتی پس از گذشت بیش از ۱۰ سال از تزریق، اثر محافظتی آن قابل مشاهده است.

چه کسانی باید واکسن گارداسیل بزنند؟

واکسن گارداسیل برای همه افراد، چه زن و چه مرد، توصیه می‌شود. بهترین زمان برای تزریق واکسن، سنین نوجوانی (۹ تا ۱۴ سال) است، چرا که در این بازه سنی سیستم ایمنی پاسخ قوی تری نشان می‌دهد و اغلب افراد هنوز در معرض ویروس قرار نگرفته اند. البته بزرگسالان تا سن ۴۵ سالگی نیز می‌توانند واکسیناسیون انجام دهند، به خصوص اگر احتمال مواجهه با HPV در آن‌ها وجود داشته باشد. واکسن گارداسیل برای مردان نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا علاوه بر پیشگیری از زگیل تناسلی، از سرطان‌های مقعد و حلق مرتبط با HPV جلوگیری می‌کند.

جدول زمانی تزریق واکسن گارداسیل

گروه سنی	تعداد دوز واکسن	زمان تزریق	توضیحات تکمیلی
۹ تا ۱۴ سال	۲ دوز	دوز اول: ماه ۰ دوز دوم: ۶ تا ۱۲ ماه بعد	بهترین سن برای واکسیناسیون، پاسخ ایمنی قوی تر و ماندگارتر
۱۵ تا ۴۵ سال	۳ دوز	دوز اول: ماه ۰ دوز دوم: ۲ ماه بعد دوز سوم: ۶ ماه بعد از دوز اول	مناسب برای افرادی که احتمال مواجهه با HPV دارند یا روابط جنسی فعال دارند
بارداران	—	—	توصیه می‌شود واکسن بعد از زایمان تزریق شود
افراد با نقص ایمنی	همانند گروه ۱۵ تا ۴۵ سال	همان زمان‌بندی سه دوزه	ممکن است ایمنی ضعیف‌تر باشد، مشورت با پزشک ضروری است

اثربخشی واکسن گارداسیل در پیشگیری از HPV

مطالعات گسترده نشان داده اند که واکسن گارداسیل می‌تواند تا ۹۷٪ از عفونت‌های ناشی از انواع هدف HPV پیشگیری کند. در کشورهایی که برنامه واکسیناسیون سراسری اجرا شده است، میزان بروز علائم زگیل تناسلی و سرطان دهانه رحم به طور قابل توجهی کاهش یافته است. اثربخشی واکسن در افرادی که پیش از شروع روابط جنسی واکسینه شده‌اند، بسیار بالاتر از افرادی است که پس از ابتلا به HPV واکسن دریافت می‌کنند.

عوارض احتمالی واکسن گارداسیل

واکسن گارداسیل به طور کلی ایمن است و عوارض جانبی آن اصولا خفیف و گذرا هستند. برخی از عوارض آن شامل موارد زیر است:

• درد، قرمزی یا تورم در محل تزریق
• تب خفیف
• سردرد یا احساس خستگی
  در موارد نادر، واکنش‌های آلرژیک شدید ممکن است رخ دهد که نیاز به مراقبت فوری دارد. توصیه می‌شود افراد قبل از تزریق، سابقه حساسیت‌های دارویی یا واکسنی خود را با دکتر فرح ابطحی متخصص زنان و بیماری‌های دستگاه تناسلی در میان بگذارند.

بیشتر بدانید: پلاسما تراپی واژن در ساری

نقش واکسن گارداسیل در کنار سایر روش‌های پیشگیری

پیشگیری کامل از HPV تنها با واکسن گارداسیل امکان پذیر نیست، بلکه باید با سایر روش‌های پیشگیری همراه باشد. انجام منظم آزمایش پاپ اسمیر در زنان، استفاده از کاندوم در روابط جنسی و داشتن روابط جنسی ایمن از جمله اقداماتی هستند که همراه با واکسیناسیون می‌توانند به کاهش چشمگیر شیوع ویروس کمک کنند. آموزش‌های بهداشتی نیز نقش مهمی در آگاهی افراد و انتخاب رفتارهای جنسی سالم دارد.

پاسخ به سوالات متداول درباره واکسن گارداسیل:

آیا واکسن گارداسیل درمان قطعی ویروس HPV است؟
خیر. این واکسن تنها برای پیشگیری موثر است و نمی‌تواند عفونت‌های موجود را درمان کند.

ایمنی واکسن گارداسیل تا چند سال باقی می‌ماند؟
مطالعات نشان داده اند که ایمنی واکسن دست کم ۱۰ تا ۱۲ سال ماندگار است و به احتمال زیاد حتی بیشتر ادامه دارد.

آیا بعد از ابتلا به HPV هم می‌توان واکسن زد؟
بله، حتی اگر به یک نوع ویروس HPV مبتلا باشید، واکسن می‌تواند از ابتلا به سایر انواع ویروس جلوگیری کند.

توصیه پایانی

واکسن گارداسیل یکی از بزرگترین دستاوردهای پزشکی در پیشگیری از عفونت‌های مقاربتی است. با تزریق این واکسن در سن مناسب، می‌توان از ابتلا به انواع پرخطر ویروس HPV و بیماری‌های ناشی از آن جلوگیری کرد. آگاهی، واکسیناسیون به موقع و رعایت اصول بهداشتی سه رکن اساسی در مبارزه با HPV هستند.