کشیدن سیگار در بارداری یکی از پرخطرترین رفتارهایی است که سلامت مادر و جنین را به شدت تهدید میکند. در حالی که بسیاری از زنان از عوارض سیگار بر بدن خود آگاهی دارند، اما تأثیر آن بر جنین در دوران بارداری اغلب نادیده گرفته میشود. سموم موجود در سیگار مانند نیکوتین، مونوکسید کربن و فلزات سنگین میتوانند رشد جنین را مختل کرده و احتمال بروز ناهنجاریهای مادرزادی را افزایش دهند. در این مقاله به بررسی کامل عوارض کشیدن سیگار در بارداری برای مادر و جنین میپردازیم و راهکارهایی برای ترک این عادت خطرناک ارائه میدهیم.
آیا سیگار کشیدن در بارداری خطرناک است؟
سیگار حاوی بیش از ۴۰۰۰ ماده شیمیایی است که بسیاری از آنها برای بدن انسان مضر هستند. نیکوتین به عنوان ماده اعتیادآور اصلی سیگار، موجب انقباض رگ های خونی و کاهش جریان اکسیژن به اندامهای حیاتی، از جمله رحم میشود. از سوی دیگر، مونوکسید کربن جای اکسیژن را در گلبول های قرمز میگیرد و انتقال اکسیژن به جنین را مختل میکند.
این ترکیبهای سمی باعث ایجاد شرایط نامطلوب برای رشد جنین میشوند و زمینه را برای بروز مشکلاتی جدی در آینده فراهم میسازند. به همین دلیل، کشیدن سیگار در بارداری نه تنها سلامت مادر، بلکه زندگی جنین را نیز در معرض خطر قرار میدهد.
مهم ترین عوارض کشیدن سیگار در بارداری برای جنین
کاهش رشد جنین و وزن کم هنگام تولد
یکی از بارزترین نتایج کشیدن سیگار در بارداری، کاهش وزن نوزاد هنگام تولد است. جنینی که در معرض مواد سمی سیگار قرار دارد، کمتر از حد طبیعی رشد میکند. نوزادان با وزن پایین بیشتر در معرض مشکلات تنفسی، ضعف سیستم ایمنی و ناتوانی در تنظیم دمای بدن هستند.
زایمان زودرس
سیگار موجب اختلال در عملکرد جفت و کاهش تغذیه جنین میشود. این وضعیت ممکن است منجر به زایمان زودرس شود که خود با عوارضی نظیر نارس بودن ریه ها، مشکلات بینایی و کم وزنی شدید همراه است.
افزایش احتمال مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS)
یکی از نگران کننده ترین پیامدهای کشیدن سیگار در بارداری، افزایش خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد است. نوزادان متولدشده از مادران سیگاری، احتمال بیشتری دارند که در خواب بدون هیچ علتی جان خود را از دست بدهند.
ناهنجاریهای مادرزادی
سیگار میتواند خطر بروز ناهنجاریهایی نظیر شکاف لب و کام، نقایص قلبی و مشکلات مجاری ادراری را افزایش دهد. این اختلالات ممکن است نیازمند جراحی و مراقبتهای ویژه در سنین پایین باشند.
مشکلات رفتاری و یادگیری در آینده
بررسیها نشان میدهد کودکانی که در دوران جنینی در معرض نیکوتین بودند، در آینده با اختلالات تمرکز، بیش فعالی و کاهش توانایی یادگیری مواجه میشوند. این اثرات میتوانند بر تحصیلات، روابط اجتماعی و رشد روانی کودک اثرات منفی بگذارند.
بیشتر بدانید: بارداری با سندرم تخمدان پلی کیستیک
عوارض کشیدن سیگار در بارداری برای مادر
افزایش خطر مسمومیت بارداری
پره اکلامپسی یا مسمومیت بارداری یکی از عوارض خطرناک دوران حاملگی است که با افزایش فشار خون و آسیب به کلیهها همراه است. کشیدن سیگار احتمال بروز این عارضه را بالا میبرد و در صورت عدم کنترل، میتواند جان مادر و جنین را تهدید کند.
اختلال در عملکرد جفت
سیگار موجب تضعیف عملکرد جفت شده و خطر بروز شرایطی مانند جفت سرراهی یا جدا شدن زودرس جفت را افزایش میدهد. این مشکلات میتوانند خونریزی شدید و حتی مرگ جنین را در پی داشته باشند.
افزایش خطر سقط جنین
مطالعات مختلف نشان دادند که کشیدن سیگار در بارداری، به خصوص در سه ماهه اول، احتمال سقط جنین را به طور چشمگیری افزایش میدهد.
تضعیف سیستم ایمنی بدن
سیگار تاثیر منفی بر سیستم ایمنی دارد و مادران باردار سیگاری بیشتر در معرض عفونتهای ویروسی، باکتریایی و تنفسی قرار میگیرند. این موضوع میتواند روند بارداری را پیچیده کند.
بیشتر بدانید: بارداری بدون دخول و روش پیشگیری از آن
عوارض دود سیگار برای مادران غیر سیگاری باردار
حتی اگر مادر به شکل مستقیم سیگار نکشد، قرار گرفتن در معرض دود سیگار دیگران نیز میتواند برای او و جنین مضر باشد. این موضوع که به «سیگار دست دوم» معروف است، شامل استنشاق دود حاصل از سیگار افراد اطراف میشود. این دود نیز حاوی نیکوتین و سایر مواد سمی بوده و همان اثرات مخرب را دارد.
خطرات سیگار دست دوم شامل:
- کاهش رشد جنین
- افزایش احتمال زایمان زودرس
- اختلال در عملکرد جفت
- بروز مشکلات تنفسی در مادر
بنابراین، بسیار مهم است که مادران باردار از محیط های آلوده به دود سیگار دوری کنند و در صورت نیاز، با افراد خانواده یا همکاران درباره این موضوع صحبت کنند.
آیا ویپها و سیگار الکترونیکی در بارداری بی خطرند؟
برخی تصور میکنند که جایگزینی سیگار معمولی با سیگار الکترونیکی (ویپ) در بارداری میتواند راهی کم ضرر و عوارض باشد. اما واقعیت این است که بسیاری از سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین هستند که همان اثرات مضر را بر جنین دارند.
علاوه بر نیکوتین، اسانسها و ترکیبات شیمیایی موجود در بخار ویپ میتوانند سمی باشند و رشد جنین را تحت تاثیر قرار دهند. بنابراین، استفاده از ویپ نیز در دوران بارداری به هیچ وجه توصیه نمیشود.
چه مقدار سیگار در بارداری خطرناک است؟
هیچ مقدار مشخص و ایمنی برای کشیدن سیگار در بارداری وجود ندارد. حتی مصرف کم یا گاه به گاه سیگار نیز میتواند اثرات منفی بر سلامت جنین داشته باشد. برخی مادران ممکن است فکر کنند که کاهش تعداد سیگارها خطر را کم میکند، اما حتی یک نخ سیگار در روز میتواند باعث کاهش جریان خون به رحم و آسیب به بافتهای حیاتی جنین شود.
ترک سیگار در دوران بارداری چه فوایدی دارد؟
ترک سیگار در هر مرحله ای از بارداری میتواند تفاوت بزرگی در سلامت مادر و جنین ایجاد کند. فواید ترک سیگار شامل موارد زیر است:
- افزایش سطح اکسیژن خون و بهبود تغذیه جنین
- کاهش خطر زایمان زودرس و سقط جنین
- بهبود سیستم ایمنی مادر
- رشد طبیعی مغز و اندام های جنین
- کاهش احتمال مرگ ناگهانی نوزاد
نکته مثبت این است که بدن مادر و جنین به سرعت پس از ترک سیگار بهبود مییابند، خصوصا اگر در اوایل بارداری این تصمیم گرفته شود.
بهترین روشها برای ترک سیگار در دوران بارداری
ترک سیگار در بارداری نیازمند حمایت، برنامه ریزی و پشتکار است. برخی روشهای مفید برای ترک عبارتند از:
مشاوره پزشکی
پزشکان میتوانند با بررسی شرایط مادر، روشهای مناسب برای ترک را پیشنهاد دهند.
درمانهای جایگزین نیکوتین
در موارد شدید، ممکن است پزشک با احتیاط از برچسبهای نیکوتین یا آدامسهای خاص استفاده کند، اما این موضوع باید تحت نظر تخصصی دکتر فرح ابطحی انجام شود.
گروههای حمایتی و اپلیکیشنها
عضویت در گروه های ترک سیگار یا استفاده از اپلیکیشنهایی که روند ترک را پیگیری میکنند، میتواند به حفظ انگیزه کمک کند.
تکنیکهای مدیریت استرس
یوگا، مدیتیشن، پیاده روی یا حتی مشاوره روانشناسی میتواند جایگزین خوبی برای سیگار باشد، به خصوص زمانی که میل به کشیدن آن افزایش مییابد.
سوالات پر تکرار:
خیر. برخلاف تصور رایج، ترک ناگهانی سیگار در بارداری نه تنها خطرناک نیست، بلکه هر چه سریع ترک شود، برای جنین بهتر است.
قلیان نیز مانند سیگار حاوی نیکوتین و مواد شیمیایی مضر است و اثرات منفی مشابهی بر جنین دارد. حتی یک جلسه قلیان میتواند دود بیشتری نسبت به چند نخ سیگار وارد ریه کند.
خیر، ترک سیگار حتی در اواسط بارداری نیز تاثیر مثبتی بر سلامت جنین دارد. هر زمانی که تصمیم به ترک بگیرید، قدم بزرگی برای سلامت فرزندتان برداشته اید.
جمع بندی: چرا باید همین حالا سیگار را کنار بگذارید؟
کشیدن سیگار در بارداری، یک تهدید جدی برای سلامت مادر و جنین است. این عادت میتواند باعث مشکلات جسمی و روانی جدی در کودک شود و دوران بارداری را پر خطر کند. خوشبختانه، ترک سیگار حتی در میانه راه بارداری نیز فواید قابل توجهی دارد. اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، همین حالا برای ترک سیگار اقدام کنید. سلامت فرزندتان ارزش این تصمیم را دارد.
متخصص زنان، زایمان و نازایی | فارغالتحصیل پزشکی عمومی و تخصص زنان و زایمان از دانشگاه علوم پزشکی مشهد | دارای بورد تخصصی جراحی زنان و زایمان | عضو انجمن جراحان ایران و انجمن متخصصین زنان و مامایی ایران | دارای گواهینامه کولپوسکوپی و سونوگرافی | دارای پروانه رسمی طبابت | شماره نظام پزشکی: ۳۴۸۲۶
۰ Comments