علت عفونت مکرر واژن یکی از پرسشهای رایجی است که بسیاری از زنان در طول زندگی خود با آن مواجه میشوند. عفونتهای واژن از شایعترین مشکلات زنان به شمار میروند و میتوانند با علائمی مثل خارش، سوزش، ترشحات غیرطبیعی و بوی ناخوشایند همراه باشند. در حالی که بسیاری از این عفونتها به راحتی با درمانهای ساده برطرف میشوند، اما در برخی موارد به صورت مکرر و مزمن بازمیگردند و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار میدهند. شناخت علل اصلی و راههای پیشگیری از بروز عفونتهای مکرر واژن برای حفظ سلامت زنان اهمیت زیادی دارد.
عفونت واژن چیست؟
عفونت واژن به التهاب یا تغییرات غیرطبیعی در محیط داخلی واژن گفته میشود که ناشی از رشد بیشازحد میکروارگانیسمهایی مانند قارچها، باکتریها یا ویروسها است. بهطور طبیعی، واژن دارای یک تعادل ظریف از باکتریهای مفید (بهویژه لاکتوباسیلها) است که محیط اسیدی واژن را حفظ کرده و از رشد عوامل بیماریزا جلوگیری میکنند. اما وقتی این تعادل به هم میخورد، شرایط برای بروز عفونت فراهم میشود.
انواع رایج عفونت واژن
برای درک بهتر علت عفونت مکرر واژن، ابتدا باید با انواع رایج آن آشنا شویم:
عفونت قارچی (کاندیدیازیس واژینال): ناشی از رشد بیش از حد قارچ کاندیدا آلبیکانس است. شایعترین علامت آن خارش شدید و ترشحات سفید و غلیظ است.
عفونت باکتریایی (واژینوز باکتریال): زمانی رخ میدهد که تعادل باکتریهای مفید و مضر واژن به هم بخورد. ترشحات خاکستری یا سفید با بوی ماهی از نشانههای آن است.
عفونت انگلی (تریکومونیازیس): نوعی بیماری مقاربتی است که عامل آن انگل تریکوموناس واژینالیس میباشد. این نوع عفونت با ترشحات کفآلود سبز یا زرد همراه است.
چرا مدام عفونت میگیرم؟
علت عفونت مکرر واژن
عفونتهای واژن میتوانند یک بار یا به طور مکرر اتفاق بیفتند. وقتی یک زن بیش از ۳ بار در سال دچار عفونت میشود، به آن عفونت مکرر واژن گفته میشود. مهم ترین علل آن عبارتاند از:
تغییر در فلور طبیعی واژن
کاهش تعداد باکتریهای مفید (لاکتوباسیلها) میتواند محیط اسیدی واژن را تغییر دهد و شرایط رشد قارچها و باکتریهای مضر را فراهم کند. استفاده مکرر از آنتی بیوتیکها یکی از دلایل اصلی این تغییر است.
ضعف سیستم ایمنی
زنانی که دچار بیماریهایی مثل دیابت کنترلنشده، نقص ایمنی یا مصرفکنندگان داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی هستند، بیشتر در معرض عفونتهای مکرر قرار دارند.
تغییرات هورمونی
نوسانات هورمونی در دوران بارداری، قاعدگی یا یائسگی میتواند سطح pH واژن را تغییر دهد و زمینه بروز عفونتهای مکرر را ایجاد کند.
بیشتر بدانید: تبخال تناسلی چیست؟
روابط جنسی پرخطر
داشتن شرکای جنسی متعدد یا عدم استفاده از کاندوم میتواند انتقال عفونتهای مقاربتی و در نتیجه عفونتهای مکرر واژن را افزایش دهد.
استفاده از محصولات شیمیایی
شویندههای قوی، صابونهای معطر، اسپریهای خوشبوکننده ناحیه تناسلی و حتی برخی از ژلهای بهداشتی میتوانند تعادل طبیعی واژن را بر هم بزنند.
پوشش نامناسب
استفاده طولانیمدت از لباسهای زیر تنگ یا پلاستیکی باعث افزایش رطوبت و گرما در ناحیه تناسلی میشود که شرایط مناسبی برای رشد قارچها فراهم میکند.
ابتلا به بیماریهای زمینهای
برخی بیماریها مانند دیابت یا مشکلات تیروئید میتوانند خطر عفونتهای مکرر واژن را افزایش دهند.
علائم عفونت مکرر واژن
زنان ممکن است علائم زیر را به صورت مکرر تجربه کنند:
- خارش و سوزش شدید
- ترشحات غیرطبیعی (غلیظ، کف آلود یا بدبو)
- قرمزی و التهاب ناحیه تناسلی
- درد هنگام رابطه جنسی
- احساس سوزش هنگام ادرار کردن
روشهای تشخیص عفونت مکرر واژن
برای یافتن علت عفونت مکرر واژن، پزشک عمدتا از روشهای معاینه بالینی برای بررسی ظاهر واژن و ترشحات، آزمایش نمونه برداری از ترشحات برای تشخیص نوع عامل عفونت (قارچ، باکتری یا انگل)، اندازه گیری pH واژن برای تشخیص تغییرات pH نوع عفونت، بررسی بیماریهای زمینهای مانند دیابت یا اختلالات هورمونی استفاده میکند.
درمان عفونت مکرر واژن
درمان بستگی به نوع عفونت دارد، اما در حالت کلی شامل موارد زیر میشود:
- داروهای ضدقارچ (کپسول یا کرم واژینال) برای درمان کاندیدیازیس
- آنتیبیوتیکها برای درمان واژینوز باکتریال
- داروهای ضدانگل برای تریکومونیازیس
- تقویت سیستم ایمنی از طریق کنترل بیماریهای زمینهای و مصرف مکملهای ضروری
بیشتر بدانید: علائم و نشانه های زگیل تناسلی چیست؟
پیشگیری از عفونت مکرر واژن
با رعایت برخی نکات ساده میتوان از بروز عفونتهای مکرر جلوگیری کرد:
- استفاده از لباس زیر نخی و تعویض روزانه آن
- پرهیز از مصرف بیرویه آنتی بیوتیکها
- شست و شوی ناحیه تناسلی با آب ساده و پرهیز از شویندههای معطر
- استفاده از کاندوم در روابط جنسی
- کنترل قند خون در بیماران دیابتی
- مصرف ماست پروبیوتیک یا مکملهای پروبیوتیک برای حفظ تعادل باکتریهای مفید واژن
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر عفونتهای واژن بیش از ۳ بار در سال تکرار شود، یا علائمی مثل تب، درد شدید لگن و خونریزی غیرطبیعی وجود داشته باشد، لازم است حتما به پزشک متخصص زنان دکتر فرح ابطحی مراجعه کنید. درمان خودسرانه در این شرایط ممکن است بیماری را مزمن تر کند.
خلاصه مطالب …
علت عفونت مکرر واژن میتواند عوامل مختلفی مانند تغییرات هورمونی، ضعف سیستم ایمنی، استفاده از شویندههای شیمیایی یا بیماریهای زمینهای باشد. برای پیشگیری و درمان موثر این مشکل، توجه به بهداشت فردی، اصلاح سبک زندگی و در صورت نیاز درمان دارویی تحت نظر پزشک اهمیت دارد. شناخت دقیق علت اصلی عفونت مکرر به زنان کمک میکند تا راهکارهای مناسبی برای کنترل و پیشگیری از آن به کار بگیرند و کیفیت زندگی خود را ارتقا دهند.
متخصص زنان، زایمان و نازایی | فارغالتحصیل پزشکی عمومی و تخصص زنان و زایمان از دانشگاه علوم پزشکی مشهد | دارای بورد تخصصی جراحی زنان و زایمان | عضو انجمن جراحان ایران و انجمن متخصصین زنان و مامایی ایران | دارای گواهینامه کولپوسکوپی و سونوگرافی | دارای پروانه رسمی طبابت | شماره نظام پزشکی: ۳۴۸۲۶
۰ Comments