راه های کنترل و درمان قاعدگی دردناک

قاعدگی دردناک که به نام دیسمنوره نیز شناخته شده می‌باشد یک مشکل رایج در میان خانم‌ها می‌باشد. مشکلات قاعدگی دردناک معمولاً در ۴ تا ۵ سال اول شروع دوران قاعدگی آغاز می‌شود و با گذشت زمان و افزایش سن میزان آن کمتر می‌شود. با توجه به شیوع این مشکل در میان خانم‌های جوان، در ادامه‌ی این مقاله به بررسی این موضوع و راه‌های کنترل آن می‌پردازیم.

علل قاعدگی دردناک

در طی دوران قاعدگی موادی به نام پروستاگلاندین در پوشش داخلی رحم تشکیل می‌شود که منجر به اتقباضات ماهیچه‌ای در رحم هستند، این مواد شیمیایی می‌توانند جریان خون و اکسیژن به رحم را کاهش داده و باعث ایجاد انقباض در رحم شود. انقباض‌های ایجاد شده مشابه انقباضات زایمان می‌تواند منجر به درد و ناراحتی فراوان در طی دوران قاعدگی شود.

پروستاگلاندین در ایجاد سایر علائم دوران قاعدگی مانند تهوع و اسهال نیز می‌تواند نقش داشته باشد. البته اگر خانم ها به عفونت ادرار یا عفونت واژن مبتلا باشند نیز ممکن است قاعدگی با شدت و درد بیشتری را تجربه کنند.

علائم قاعدگی دردناک

دردهای دیسمنوره معمولاً کمی پیش از شروع خونریزی و یا همزمان با شروع خونریزی آغاز شده و بعد از ۱ الی ۳ روز به تدریج کاهش می‌یابد. بروز درد به صورت بیشتر به انقباضات عضلانی در قسمت پایین شکم و درد شدید در ناحیه کمر و یا ران می‌باشد. دردها به صورت متناوب ایجاد شده و شدت آن ممکن است خفیف تا بسیار شدید می‌باشد. افرادی که دردهای شدید دارند شدت درد به صورتی است که فرد قادر به انجام فعالیت‌های روزمره‌ی خود نمی‌باشد.

علائم دیگری که همراه با گرفتگی و دردهای عضلانی ممکن است ایجاد شوند عبارتند از:

• حالت تهوع
• اسهال
• سرگیجه
• خستگی
• سردرد
• و علائمی مشابه بیماری آنفولانزا

تشخیص دیسمنوره یا قاعدگی دردناک

ابتدا باید سوابق پزشکی بیمار بررسی شود و معاینه‌ی فیزیکی از شکم و لگن انجام شود. آزمایشاتی مانند سونوگرافی از لگن جهت رد بیماری‌هایی مانند فیبروم رحم ، آندومتریوز و یا آدنومیوز رحم مفید می‌باشد.

درمان قاعدگی دردناک

تعدادی از درمان‌های موثر برای قاعدگی دردناک عبارتند از:

• استفاده از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی: داروهایی مانند ایبووروفن و ناپروکسن که بدون نسخه قابل تهیه می‌باشد در کاهش دردهای دیسمنوره بسیار مفید می‌باشند. شروع داروها باید به محض شروع خونریزی یا سایر علائم ابتدایی قاعدگی آغاز شود و مصرف آن طبق برنامه‌ی زمان بندی منظم به مدت ۲ الی ۳ روز ادامه داشته باشد.
• روشهای هورمونی جلوگیری از بارداری: افرادی که قصد بچه دار شدن ندارند می‌توانند از قرص‌های ضد بارداری و یا سایر روش‌های هورمونی مانند چسب، حلقه واژینال، تزریق، دستگاه‌های داخل رحمی و یا ایمپلنت‌های هورمونی جهت درمان دیسمنوره استفاده نمایند. چند ماه پس از شروع استفاده از روش‌های هورمونی جلوگیری از بارداری علائم قاعدگی دردناک به تدریج بهبود می‌یابند. روشهای هورمونی منجر به نازک شدن پوشش داخلی رحم (محل تشکیل پروستاگلاندین‌ها) شده و در نتیجه انقباضات رحمی و خونریزی دوران قاعدگی که منجر به ایجاد درد می‌شوند کاهش می‌یابند.

انتخاب هر کدام از روش‌های هورمونی کنترل بارداری دارای معایب و مزایایی می‌باشد و با توجه به نظر پزشک و ترجیح بیمار باید انتخاب شود.

• درمان‌های غیردارویی: برخی درمان‌هایی به صورت سنتی جهت تسکین دردهای قاعدگی وجود دارد، با اینکه این روش‌های درمان مانند استفاده از قرص‌ها موثر نمی‌باشند اما برای افرادی که دچار دردهای خفیف تا متوسط هستند می‌تواند تاثیر مثبتی داشته باشد. افرادی که دچار دردهای شدید هستند می‌توانند این روش‌ها را در کنار مصرف قرص انجام دهند. برخی از روش‌های غیردارویی موثر در درمان دیسمنوره عبارتند از:
• گرما: استفاده از پدهای گرم کننده، بطری آب گرم، کیسه آب گرم در قسمت پایین شکم می‌تواند میزان دردهای قاعدگی را تا حدود بسیاری تسکین دهد. دمای تقریبی ۴۰ درجه سانتی گراد دمای مناسبی می‌باشد که از هرگونه سوختگی پوست در ناحیه‌ی شکم نیز جلوگیری می‌نماید. استفاده از روش‌های گرمایی به صورت مستمر و با توجه به شدت درد در طی چند روز اول بسیار کمک کننده می‌باشد.
• فعالیت بدنی: بر اساس تحقیقات انجام شده فعالیت‌های ورزشی می‌تواند علائم قاعدگی دردناک را تا حدود زیادی کاهش دهد. در طی این دوران انجام برخی فعالیت‌های ورزشی ممکن است سخت باشد اما انجام فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی سبک و یا حرکات کششی ملایم می‌تواند علاوه بر کاهش دردهای قاعدگی در بهبود خلق و خو نیز موثر باشد.
• طب سوزنی: طب سوزنی یک روش قدیمی می‌باشد که بر اساس تحقیقات می‌تواند دردهای دوران قاعدگی را بسیار کاهش دهد.
• استفاده از دمنوش‌های گیاهی: برخی از دمنوش‌ها مانند دمنوش بابونه، دمنوش نعناع، دمنوش زنجبیل و یا رازیانه می‌توانند در کاهش دردهای این دوره تاثیر مثبت داشته باشند.

درمان‌های تخصصی قاعدگی دردناک

در صورتی که درمان‌های ذکر شده موثر واقع نشد پزشک با انجام لاپاراسکوپی به بررسی علائمی مانند آندومتریوز و یا ناهنجاری‌های رحم و تخمدان می‌پردازد.

جراحی برش عصب یکی از روش‌هایی است که در مورد دیسمنوره‌ی شدید به کار می‌رود. در طی این جراحی اعصاب رحم که سیگنال‌های درد را انتقال می‌دهند قطع می‌شود، با اینکه روش جراحی ممکن است با عوارضی همراه باشد و یا اینکه سیگنال‌هایی از طریق مسیر جایگزین درد را انتقال دهند اما به نظر می‌رسد روش جراحی برش اعصاب یکی از روش‌های موثر در افرادی می‌باشد که نسبت به سایر درمان‌ها نتایج مثبتی کسب نکرده‌اند.